یکی از موضوعاتی که هنگام طراحی سایت و بهینهسازی سئو اهمیت زیادی دارد، سرعت بارگذاری صفحات است. بسیاری از مدیران سایتها تصور میکنند اگر وبسایت آنها با اینترنت پرسرعت بهسرعت باز شود، از نظر گوگل نیز سرعت مناسبی دارد. اما واقعیت کمی متفاوت است.
امروزه کاربران با دستگاههای مختلفی مانند گوشیهای موبایل، تبلت و کامپیوتر وارد سایتها میشوند. برخی از اینترنت فیبر نوری استفاده میکنند، برخی اینترنت موبایل 4G یا 5G دارند و عدهای نیز با اینترنت ضعیفتر و ناپایدار به وبسایتها دسترسی پیدا میکنند.
از طرف دیگر، قدرت پردازنده، حافظه دستگاه، نوع مرورگر و حتی موقعیت جغرافیایی کاربر نیز میتواند بر مدتزمان بارگذاری صفحات تأثیر بگذارد.
در چنین شرایطی یک سؤال مهم مطرح میشود: وقتی سرعت اینترنت و دستگاه کاربران متفاوت است، گوگل با چه معیاری سرعت سایت را اندازهگیری میکند؟
در این مقاله بررسی میکنیم که موتورهای جستوجو چگونه عملکرد صفحات را ارزیابی میکنند، گوگل از چه دادههایی برای سنجش تجربه کاربران استفاده میکند و چگونه میتوان سرعت واقعی یک وبسایت را بررسی و بهینهسازی کرد.
آیا گوگل سرعت سایت را با اینترنت خودش اندازهگیری میکند؟
خیر. گوگل برای ارزیابی عملکرد صفحات وب صرفاً به یک بار بازکردن سایت با اینترنت سرورهای خودش اکتفا نمیکند.
یکی از منابع مهم گوگل برای بررسی تجربه واقعی کاربران، مجموعه دادهای به نام Chrome User Experience Report (CrUX) است.
این مجموعه اطلاعاتی را از تجربه واقعی کاربران واجد شرایط مرورگر Chrome در هنگام بازدید از وبسایتهای مختلف جمعآوری میکند. دادههای بهدستآمده بهصورت تجمیعی و ناشناس مورد استفاده قرار میگیرند.
به این ترتیب، گوگل میتواند بررسی کند که کاربران در شرایط مختلف، با دستگاهها و اتصالات اینترنتی متفاوت، چه تجربهای از بازکردن و استفاده از یک صفحه داشتهاند.
برای مثال، ممکن است صفحه اصلی یک فروشگاه اینترنتی برای کاربری با اینترنت پرسرعت در کمتر از یک ثانیه محتوای اصلی را نمایش دهد؛ اما همان صفحه برای کاربری با گوشی ضعیفتر یا اینترنت کند، چند ثانیه زمان نیاز داشته باشد.
گوگل با بررسی دادههای واقعی کاربران میتواند تصویر دقیقتری از عملکرد سایت در دنیای واقعی به دست آورد.
البته تمام بازدیدکنندگان سایت الزاماً در این دادهها ثبت نمیشوند و برای نمایش اطلاعات یک صفحه، باید نمونه داده کافی و شرایط لازم برای ورود به مجموعه CrUX وجود داشته باشد.
گوگل چگونه سرعت سایت را در شرایط مختلف بررسی میکند؟
برای درک بهتر این موضوع باید با دو روش اصلی اندازهگیری عملکرد سایت آشنا شویم:
۱. بررسی عملکرد سایت با دادههای واقعی کاربران (Field Data)
در این روش، اطلاعات مربوط به تجربه واقعی کاربران جمعآوری و تحلیل میشود.
برای مثال، فرض کنید یک سایت فروشگاهی روزانه هزاران بازدیدکننده دارد. کاربران با گوشیهای مختلف، پردازندههای متفاوت و سرعتهای اینترنت گوناگون وارد این سایت میشوند.
برخی با اینترنت 5G و برخی با اینترنت 4G یا اتصال ضعیفتر از سایت استفاده میکنند.
دادههای تجربه این کاربران، در صورت واجد شرایط بودن، میتواند در گزارش CrUX مورد استفاده قرار گیرد.
بنابراین، نتیجه بررسی صرفاً بر اساس یک دستگاه یا یک اتصال اینترنتی نیست، بلکه بازتابی از تجربه گروهی از کاربران واقعی است.
یکی از ویژگیهای مهم این روش، بررسی عملکرد سایت در شرایط واقعی استفاده است؛ شرایطی که ممکن است با محیط آزمایشگاهی تفاوت زیادی داشته باشد.
۲. بررسی عملکرد سایت در محیط شبیهسازیشده (Lab Data)
روش دوم، بررسی سایت در شرایط کنترلشده و شبیهسازیشده است.
در این روش، ابزارهایی مانند Lighthouse صفحه را با تنظیمات مشخصی از نظر دستگاه، پردازنده و شرایط شبکه آزمایش میکنند.
برای مثال، در آزمایش موبایل PageSpeed Insights، شرایط یک دستگاه میانرده و شبکه موبایل شبیهسازی میشود. در آزمایش دسکتاپ نیز شرایط متفاوتی در نظر گرفته میشود.
مزیت این روش آن است که میتوان عملکرد سایت را در شرایط نسبتاً ثابت بررسی کرد و متوجه شد کدام بخشها باعث کندی صفحات میشوند.
برای مثال، ممکن است مشخص شود:
- تصاویر سایت حجم زیادی دارند.
- فایلهای جاوااسکریپت باعث تأخیر در نمایش محتوا میشوند.
- فایلهای CSS بهدرستی بهینه نشدهاند.
- سرور در پاسخگویی به درخواستها تأخیر دارد.
- فونتها یا فایلهای جانبی دیر بارگذاری میشوند.
تفاوت مهم این دو روش آن است که Field Data تجربه واقعی کاربران را نشان میدهد، اما Lab Data برای آزمایش، تشخیص مشکلات و بررسی تأثیر تغییرات در شرایط کنترلشده کاربرد دارد.
معیار اصلی گوگل برای سنجش سرعت و تجربه کاربران چیست؟
گوگل برای بررسی تجربه کاربران از مجموعهای از معیارها استفاده میکند که مهمترین آنها با عنوان Core Web Vitals شناخته میشوند.
این مجموعه در حال حاضر شامل سه معیار اصلی است:
۱. معیار LCP؛ مدتزمان نمایش محتوای اصلی صفحه
LCP مخفف Largest Contentful Paint است.
این معیار بررسی میکند که بزرگترین بخش محتوایی قابل مشاهده در محدوده ابتدایی صفحه، چه مدت پس از شروع بارگذاری نمایش داده میشود.
این بخش ممکن است یک تصویر بزرگ، تصویر بنر اصلی یا بلوک متنی مهم باشد.
برای مثال، فرض کنید کاربری وارد صفحه اصلی یک سایت میشود. اگر منو و بخشهای کوچک سایت سریع نمایش داده شوند، اما تصویر اصلی و محتوای مهم صفحه با تأخیر زیادی ظاهر شوند، تجربه کاربر همچنان مطلوب نخواهد بود.
محدودههای ارزیابی LCP عبارتاند از:
- کمتر از ۲.۵ ثانیه: خوب
- بین ۲.۵ تا ۴ ثانیه: نیازمند بهبود
- بیشتر از ۴ ثانیه: ضعیف
۲. معیار INP؛ سرعت پاسخگویی سایت به تعامل کاربران
INP مخفف Interaction to Next Paint است.
این معیار بررسی میکند که سایت پس از تعامل کاربر، مانند کلیک روی یک دکمه، بازکردن منو یا انتخاب یک گزینه، با چه سرعتی به آن واکنش نشان میدهد.
برای مثال، ممکن است یک صفحه خیلی سریع باز شود، اما وقتی کاربر روی دکمه افزودن به سبد خرید کلیک میکند، چند ثانیه طول بکشد تا واکنش مناسبی مشاهده کند.
در چنین شرایطی سایت از نظر بارگذاری اولیه سریع است، اما تجربه تعاملی خوبی ندارد.
محدودههای ارزیابی INP عبارتاند از:
- کمتر از ۲۰۰ میلیثانیه: خوب
- بین ۲۰۰ تا ۵۰۰ میلیثانیه: نیازمند بهبود
- بیشتر از ۵۰۰ میلیثانیه: ضعیف
۳. معیار CLS؛ میزان جابهجایی عناصر صفحه
CLS مخفف Cumulative Layout Shift است.
این معیار میزان جابهجایی ناخواسته عناصر صفحه را هنگام بارگذاری بررسی میکند.
برای مثال، فرض کنید کاربری در حال خواندن یک مقاله است و ناگهان تصویری در بالای متن بارگذاری میشود. با ظاهرشدن تصویر، متن به سمت پایین حرکت میکند و کاربر موقعیت مطلبی را که مشغول خواندن آن بوده از دست میدهد.
این اتفاق نمونهای از ناپایداری چیدمان صفحه است.
محدودههای ارزیابی CLS عبارتاند از:
- کمتر از ۰.۱: خوب
- بین ۰.۱ تا ۰.۲۵: نیازمند بهبود
- بیشتر از ۰.۲۵: ضعیف
چرا گوگل برای ارزیابی عملکرد سایت از صدک ۷۵ استفاده میکند؟
یکی از نکات جالب در روش ارزیابی گوگل، استفاده از صدک ۷۵ یا Percentile 75 برای گزارش معیارهای Core Web Vitals است.
اما این موضوع به چه معناست؟
فرض کنید اطلاعات مربوط به سرعت نمایش محتوای اصلی یک صفحه برای ۱۰۰ کاربر جمعآوری شده است.
گوگل مقادیر ثبتشده را مرتب میکند و مقداری را در نظر میگیرد که ۷۵ درصد تجربههای ثبتشده در آن مقدار یا پایینتر قرار میگیرند.
به زبان ساده، هدف این است که تجربه اکثریت کاربران بررسی شود، نه اینکه فقط عملکرد سایت برای سریعترین کاربران ملاک قرار بگیرد.
برای مثال، اگر مقدار LCP در صدک ۷۵ برابر ۲.۳ ثانیه باشد، یعنی دستکم ۷۵ درصد تجربههای ثبتشده، زمان LCP برابر یا کمتر از ۲.۳ ثانیه داشتهاند.
این روش کمک میکند عملکرد سایت فقط بر اساس شرایط ایدهآل کاربران دارای اینترنت پرسرعت ارزیابی نشود.
آیا سرعت اینترنت کاربران در سئوی سایت تأثیر دارد؟
بله، سرعت و کیفیت اتصال اینترنت میتواند بر تجربه واقعی کاربران و معیارهای عملکرد سایت تأثیر بگذارد.
بااینحال، باید میان سرعت اینترنت کاربر و عملکرد فنی خود سایت تفاوت قائل شویم.
برای مثال، ممکن است یک سایت از نظر کدنویسی و بهینهسازی بسیار مناسب باشد، اما کاربری که با اینترنت ضعیف وارد آن میشود، همچنان زمان بیشتری برای بارگذاری محتوا نیاز داشته باشد.
از طرف دیگر، اگر حجم تصاویر زیاد باشد، سرور پاسخگویی مناسبی نداشته باشد یا فایلهای سنگین جاوااسکریپت بارگذاری شوند، حتی کاربران دارای اینترنت پرسرعت نیز ممکن است با مشکلاتی مواجه شوند.
به همین دلیل، هنگام بهینهسازی سایت باید شرایط کاربران مختلف را در نظر گرفت.
هدف این نیست که سایت فقط برای کاربرانی با اینترنت پرسرعت عملکرد مناسبی داشته باشد؛ بلکه باید تا حد امکان برای کاربران دارای اینترنت معمولی و دستگاههای میانرده نیز تجربه قابل قبولی فراهم کند.
آیا گوگل برای موبایل و کامپیوتر معیار سرعت متفاوتی دارد؟
گوگل تجربه کاربران موبایل و دسکتاپ را بهصورت جداگانه بررسی میکند.
دلیل این موضوع تفاوت شرایط استفاده از این دستگاههاست.
برای مثال:
- گوشیهای موبایل ممکن است پردازنده ضعیفتری نسبت به کامپیوتر داشته باشند.
- کاربران موبایل بیشتر از اینترنت همراه استفاده میکنند.
- اندازه صفحهنمایش و نحوه نمایش عناصر متفاوت است.
- بعضی از سایتها در موبایل فایلها و تصاویر متفاوتی بارگذاری میکنند.
به همین دلیل، ممکن است یک سایت در نسخه دسکتاپ عملکرد بسیار خوبی داشته باشد، اما در نسخه موبایل با مشکلاتی مانند تأخیر در نمایش محتوای اصلی یا پاسخگویی ضعیف به کلیکها مواجه شود.
بنابراین، بررسی سرعت سایت فقط در کامپیوتر کافی نیست و باید نسخه موبایل نیز بهصورت مستقل بررسی شود.
چگونه سرعت واقعی سایت خود را از نظر گوگل بررسی کنیم؟
برای بررسی عملکرد سایت، چند ابزار کاربردی وجود دارد.
ابزار PageSpeed Insights
یکی از مهمترین ابزارهای بررسی سرعت سایت، PageSpeed Insights است.
آدرس:
https://pagespeed.web.dev/
با واردکردن آدرس سایت، میتوانید عملکرد نسخه موبایل و دسکتاپ را بررسی کنید.
این ابزار دو نوع اطلاعات ارائه میدهد:
- اطلاعات واقعی کاربران در صورت وجود داده کافی از CrUX
- اطلاعات آزمایشگاهی و پیشنهادهای بهینهسازی با استفاده از Lighthouse
نکته مهم این است که امتیاز آزمایشگاهی با تجربه واقعی کاربران یکسان نیست. بنابراین، نباید فقط به عدد امتیاز توجه کنید.
گزارش Core Web Vitals در Google Search Console
در سرچ کنسول گوگل بخشی با عنوان Core Web Vitals وجود دارد.
در این قسمت میتوانید وضعیت گروهی از صفحات سایت را بر اساس دادههای واقعی کاربران بررسی کنید.
صفحات از نظر عملکرد در سه گروه قرار میگیرند:
- خوب (Good)
- نیازمند بهبود (Need Improvement)
- ضعیف (Poor)
این گزارش برای شناسایی بخشهایی از سایت که مشکلات عملکردی مشترک دارند، بسیار کاربردی است.
ابزار Lighthouse
Lighthouse ابزاری برای بررسی عملکرد فنی صفحات وب است که میتواند از طریق ابزارهای توسعهدهنده مرورگر Chrome یا PageSpeed Insights مورد استفاده قرار گیرد.
با استفاده از این ابزار میتوان مشکلاتی مانند فایلهای مسدودکننده رندر، تصاویر حجیم، کدهای غیرضروری و تأخیرهای مربوط به اجرای جاوااسکریپت را شناسایی کرد.
آیا امتیاز ۱۰۰ در PageSpeed Insights به معنای سرعت عالی سایت است؟
خیر. این یکی از برداشتهای اشتباه رایج در زمینه سئو و بهینهسازی سرعت سایت است.
امتیاز PageSpeed Insights در بخش Performance، نتیجه یک آزمایش آزمایشگاهی با شرایط مشخص است. این عدد لزوماً نشاندهنده تجربه تمام کاربران سایت نیست.
برای مثال، ممکن است یک سایت در آزمایش Lighthouse امتیاز ۹۸ دریافت کند، اما کاربران واقعی به دلیل کیفیت پایین سرور، مشکلات شبکه یا عملکرد ضعیف برخی بخشهای سایت، تجربه مناسبی نداشته باشند.
همچنین ممکن است یک سایت امتیاز آزمایشگاهی پایینتری داشته باشد، اما دادههای واقعی کاربران آن وضعیت قابل قبولی را نشان دهند.
بنابراین، برای ارزیابی درست باید هم امتیاز آزمایشگاهی و هم دادههای واقعی کاربران را بررسی کرد.
جمعبندی
سرعت سایت از نظر گوگل فقط به مدتزمانی که یک صفحه روی کامپیوتر یا گوشی یک فرد باز میشود محدود نیست. شرایط اینترنت، قدرت دستگاه، نحوه بارگذاری محتوا و میزان پاسخگویی سایت به تعامل کاربران همگی در تجربه نهایی نقش دارند.
گوگل با استفاده از دادههای واقعی کاربران Chrome و ابزارهای آزمایشگاهی مانند Lighthouse، عملکرد صفحات را از جنبههای مختلف بررسی میکند.
اگر میخواهید سایت شما از نظر سرعت وضعیت مناسبی داشته باشد، صرفاً به اینترنت پرسرعت خودتان یا امتیاز ۱۰۰ در PageSpeed Insights اکتفا نکنید. معیارهای Core Web Vitals را بررسی کنید، عملکرد موبایل و دسکتاپ را جداگانه بسنجید و مشکلاتی را که کاربران واقعی با آن مواجه هستند برطرف کنید.
در نهایت، یک سایت سریع سایتی نیست که فقط برای صاحب آن یا کاربران دارای اینترنت پرسرعت بهخوبی باز شود؛ بلکه سایتی است که برای طیف گستردهای از کاربران، با دستگاهها و شرایط اتصال متفاوت، تجربهای سریع، روان و قابل استفاده فراهم کند.

بدون دیدگاه